Hồ sơ hoàn công hệ thống xử lý nước thải gồm những gì?

Tóm tắt bài viết này với AI

Try with ChatGPT Try with Claude Try with AI Mode

Hồ sơ hoàn công hệ thống xử lý nước thải gồm giấy tờ pháp lý, bản vẽ hoàn công, nghiệm thu, hồ sơ thiết bị, chạy thử và tài liệu vận hành khi bàn giao.

Hệ thống xử lý nước thải chạy được rồi vẫn chưa thể coi là xong. Tới lúc bàn giao, chủ đầu tư còn phải nhận một bộ giấy tờ chứng minh ba điều: công trình xây đúng thiết kế, thiết bị đúng chủng loại và nước sau xử lý đạt yêu cầu. Bộ giấy tờ này hay bị xem nhẹ. Chỉ khi cơ quan quản lý xuống kiểm tra, hoặc hệ thống cần sửa mà không ai biết ống chạy ở đâu, người ta mới đi tìm nó.

Nắm trước hồ sơ gồm những gì thì bên thi công gom được tài liệu ngay trong lúc làm. Như vậy đỡ phải chạy theo xin chữ ký khi công trình đã xong và đội thợ đã rút.

Hồ sơ hoàn công hệ thống xử lý nước thải là bộ tài liệu ghi lại công trình đúng như đã xây và lắp đặt thực tế. Bộ hồ sơ này dùng để nghiệm thu, bàn giao và vận hành lâu dài. Hồ sơ thường gồm năm nhóm tài liệu chính: giấy tờ pháp lý và thiết kế, bản vẽ hoàn công, hồ sơ quản lý chất lượng thi công, hồ sơ thiết bị, kết quả chạy thử kèm tài liệu vận hành. Danh mục cụ thể cần đối chiếu với quy định hiện hành và hợp đồng của từng dự án.

Hồ sơ hoàn công là gì?

Hồ sơ hoàn công là tập hợp tài liệu lập trong và sau khi thi công, cho thấy công trình ở trạng thái thực tế lúc hoàn thành. Với một trạm xử lý nước thải, đó là kích thước bể thật, cao độ ống thật, vị trí máy bơm, máy thổi khí, tủ điện và đường dẫn hóa chất lúc bàn giao. Bản vẽ ban đầu chỉ là điểm xuất phát.

Công trình xử lý nước thải khác nhà ở chỗ có cùng lúc phần xây dựng, phần cơ khí, điện, điều khiển tự động và phần công nghệ sinh học. Vì vậy hồ sơ hoàn công của nó dày hơn: ngoài giấy tờ xây dựng còn có tài liệu chạy thử, kết quả phân tích nước và hướng dẫn vận hành. Thiếu phần nào thì người vận hành sau này phải tự đoán phần đó.

Bản vẽ hoàn công khác bản vẽ thiết kế thế nào?

Bản vẽ thiết kế cho biết dự định làm gì, còn bản vẽ hoàn công cho biết đã làm gì. Lúc thi công gần như lúc nào cũng có điều chỉnh: dời tuyến ống để tránh móng cũ, đổi vị trí hố bơm, thay model thiết bị vì nguồn hàng. Bản vẽ hoàn công phải ghi lại các thay đổi đó, kèm kích thước, cao độ đo thực tế và chữ ký xác nhận của các bên liên quan.

Một ví dụ hay gặp: ống xả bùn từ bể lắng trên thiết kế chạy thẳng, nhưng thực tế phải vòng qua một trụ cột. Bản vẽ không cập nhật thì vài năm sau, khi cần đào sửa, đội bảo trì dễ đào sai chỗ và mất thêm cả buổi để dò tuyến.

Ai lập và ai giữ hồ sơ hoàn công?

Thông thường, nhà thầu thi công lập bản vẽ hoàn công và gom tài liệu chất lượng. Tư vấn giám sát kiểm tra và xác nhận. Chủ đầu tư nhận và lưu giữ. Cách chia việc cụ thể tùy hợp đồng và quy định về quản lý chất lượng công trình đang áp dụng. Do đó các bên cần thống nhất trách nhiệm ngay từ đầu và ghi rõ trong hợp đồng ai lo phần nào.

Hồ sơ nên có ít nhất một bộ giấy có chữ ký và một bộ file mềm. File mềm gồm bản vẽ ở dạng chỉnh sửa được để lần cải tạo sau dùng tiếp, và bản quét các biên bản đã ký để tra nhanh khi bộ giấy còn nằm trong kho.

Hồ sơ hoàn công gồm những gì?

Mỗi dự án có danh mục riêng tùy quy mô, nguồn vốn và yêu cầu của chủ đầu tư. Dù vậy, hầu hết đều xoay quanh sáu nhóm tài liệu trong bảng sau, kèm nội dung và công dụng của từng nhóm để tiện đối chiếu khi gom hồ sơ.

Nhóm pháp lý và thiết kế

Phần thiết kế quan trọng nhất là cơ sở thiết kế, tức lưu lượng, tải lượng ô nhiễm đầu vào và chất lượng nước đầu ra mục tiêu. Mọi kích thước bể và công suất thiết bị đều dựa vào các con số này. Vì vậy thuyết minh phải ghi rõ cách xác định chúng, chẳng hạn theo phương pháp tính lưu lượng nước thải thiết kế đã thống nhất với chủ đầu tư.

Với công nghệ bùn hoạt tính, bộ quy định 9VAC25-790-690 trong Virginia Administrative Code (State Water Control Board) của bang Virginia, Mỹ, liệt kê tải lượng BOD5 và tỉ số thức ăn trên vi sinh vật (F/M) trong nhóm thông số của quá trình xử lý. BOD5 là lượng oxy mà vi sinh vật cần để phân hủy chất hữu cơ trong năm ngày. F/M cho biết lượng chất hữu cơ nạp vào nhiều hay ít so với lượng vi sinh đang có trong bể. Có các thông số này trong thuyết minh, người vận hành sau này biết hệ được tính cho mức tải nào.

Thuyết minh cũng cần nêu quy chuẩn xả thải áp dụng và mức áp dụng, ví dụ cơ sở xả theo cột nào trong quy chuẩn cột A, B, C cho nước thải. Khi ghi QCVN, cần xác nhận phiên bản và mức áp dụng cho đúng cơ sở, vì quy chuẩn có thể được sửa đổi hoặc thay thế theo thời gian.

Nhóm quản lý chất lượng thi công

Nhóm này chứng minh từng phần việc đã được kiểm tra rồi mới làm tiếp phần sau. Một bộ hồ sơ chất lượng đầy đủ thường có:

• Nghiệm thu vật liệu đầu vào: xi măng, thép, ống, tấm nhựa, kèm chứng nhận của nhà cung cấp.
• Nghiệm thu công việc bị che khuất: cốt thép trong vách bể, lớp chống thấm, đáy hố móng trước khi lấp.
• Biên bản thử kín nước bể: ghi mực nước, thời gian theo dõi và kết quả.
• Biên bản thử áp đường ống: cho các tuyến ống áp lực như ống đẩy bơm, ống khí, ống hóa chất.
• Nhật ký thi công: ghi diễn biến hằng ngày, sự cố và cách xử lý.
• Biên bản thay đổi thiết kế: có xác nhận của bên thiết kế và chủ đầu tư.

Công việc bị che khuất chỉ kiểm tra được đúng một lần, trước khi đổ bê tông hoặc lấp đất. Sau khi công trình xong, biên bản kèm ảnh chụp có ghi ngày gần như là bằng chứng duy nhất về phần việc đó.

Nhóm hồ sơ thiết bị

Mỗi thiết bị trong danh mục, từ máy bơm, máy thổi khí, máy khuấy, bơm định lượng hóa chất tới tủ điện và cảm biến, nên có catalogue, chứng nhận xuất xứ (CO), chứng nhận chất lượng (CQ), phiếu bảo hành và hướng dẫn lắp đặt, bảo trì của nhà sản xuất. Số serial trên giấy tờ phải khớp với thiết bị thực tế đã lắp.

Thiết bị đo như máng đo lưu lượng V-notch cần thêm bản vẽ vị trí lắp và biên bản kiểm tra, hiệu chuẩn khi dự án hoặc cơ quan quản lý yêu cầu. Muốn biết hệ có chạy đúng công suất hay không thì phải dựa vào số liệu lưu lượng. Thiết bị đo sai thì mọi đánh giá khác cũng sai theo.

Hồ sơ chạy thử và bàn giao vận hành

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), trong tài liệu Primer for Municipal Wastewater Treatment Systems, mô tả trạm xử lý nước thải đô thị gồm các công đoạn sơ cấp, thứ cấp, xử lý bùn và khử trùng trước khi xả ra nguồn tiếp nhận. Hồ sơ chạy thử nên đi theo đúng thứ tự công đoạn như vậy. Khi có vấn đề, nhìn vào hồ sơ là biết ngay công đoạn nào chưa đạt.

Chẳng hạn, phần tiền xử lý cần biên bản kiểm tra song chắn rác và bể điều hòa nước thải. Phần lắng cần biên bản cho bể lắng lamella nếu có. Phần bùn cần ghi rõ cách thu gom và xử lý bùn thải sau bể lắng.

Biên bản chạy thử cần ghi những gì?

Chạy thử thường chia ba bước. Mỗi bước có biên bản riêng, ghi ngày giờ, người tham gia và kết quả:

• Chạy thử không tải: từng thiết bị chạy riêng, kiểm tra chiều quay, dòng điện, độ rung, rò rỉ.
• Chạy thử liên động: bơm chạy theo phao, theo mực nước, kiểm tra báo động và chế độ tự động trên tủ điện.
• Chạy thử có tải: nuôi cấy vi sinh, tăng dần lưu lượng, theo dõi chất lượng nước qua từng bể.

Thời gian nuôi cấy và chạy thử có tải tùy công nghệ, tính chất nước thải và điều kiện thực tế, nên không có một con số chung cho mọi hệ. Cách nuôi cấy có thể tham khảo thêm ở bài kỹ thuật nuôi cấy vi sinh bể aeroten. Mẫu nước đầu vào, đầu ra nên do đơn vị có năng lực lấy và phân tích. Phiếu kết quả cần lưu nguyên bản trong hồ sơ.

Tài liệu vận hành nào phải bàn giao?

Hệ thống chạy tốt lúc nghiệm thu vẫn có thể xuống cấp nhanh nếu người nhận không biết vận hành. Bộ tài liệu vận hành nên gồm:

• Sơ đồ công nghệ: kèm thông số cài đặt của từng thiết bị lúc bàn giao.
• Quy trình vận hành hằng ngày: việc cần làm, thời điểm kiểm tra, chỉ tiêu cần theo dõi.
• Quy trình xử lý sự cố: dấu hiệu, nguyên nhân thường gặp, cách xử lý tạm thời.
• Kế hoạch bảo trì và danh mục phụ tùng: để chủ động mua phụ tùng thay thế.
• Biên bản đào tạo: có tên, chữ ký của nhân viên vận hành đã được hướng dẫn.

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) giới thiệu các công nghệ thoát nước thông minh dùng cảm biến từ xa để theo dõi điều kiện và trạng thái vận hành theo thời gian thực. Hệ nào có lắp quan trắc hoặc cảm biến thì hồ sơ cần thêm sơ đồ vị trí cảm biến, cách truyền dữ liệu và thông tin truy cập phần mềm. Phần này cũng là nền cho quan trắc nước thải bằng IoT nếu chủ đầu tư muốn nâng cấp sau này.

Hồ sơ khác nhau theo kiểu công trình

Cùng là hệ thống xử lý nước thải, nhưng bể bê tông đổ tại chỗ, bồn nhựa chế tạo sẵn hay hệ module cần những tài liệu khác nhau. Biết trước chỗ khác nhau thì đỡ thiếu giấy tờ vào phút chót.

Bể bê tông đổ tại chỗ cần lưu ý gì?

Với bể bê tông, phần nặng nhất của hồ sơ là nghiệm thu từng giai đoạn kết cấu: hố móng, cốt thép, ván khuôn, đổ bê tông, bảo dưỡng và chống thấm. Mẫu thử bê tông, kết quả nén mẫu và biên bản thử kín nước là những tài liệu thường bị kiểm tra kỹ.

Bê tông hợp với bể dung tích lớn, chôn sâu hoặc có xe chạy bên trên. Đổi lại, chất lượng bể phần lớn quyết định ở công trường. Hồ sơ vì vậy phải ghi được điều kiện thi công thực tế, nhất là những ngày mưa hoặc lúc đổ bê tông bị gián đoạn.

Hệ module và bồn chế tạo sẵn thì sao?

Tài liệu kỹ thuật của Xylem (Evoqua) cho thấy hệ ghép khối module rút ngắn phần thi công tại công trường vì khối đã được chế tạo sẵn, nhưng đổi lại cần tính kỹ phần đấu nối thủy lực. Do đó hồ sơ của module xử lý nước thải hợp khối nên có thêm bản vẽ chế tạo và biên bản kiểm tra tại xưởng trước khi xuất hàng. Sau khi lắp ở hiện trường còn cần biên bản đấu nối và thử kín.

Với bồn bể bằng nhựa PP hoặc composite, ngoài chứng nhận vật liệu cần lưu kết quả kiểm tra đường hàn, kích thước và thử kín. Các tài liệu này lập ở xưởng nên dễ gom hơn bể bê tông, miễn là đơn vị chế tạo giao kèm theo hàng ngay từ đầu.

Khi mở rộng hoặc cải tạo hệ thống

Xylem cho biết, trong tài liệu về hệ MBBR di động, cách ghép khối phù hợp khi nhu cầu xử lý tăng dần theo thời gian và cần rút ngắn thời gian thi công. Mỗi lần ghép thêm khối hoặc đổi công nghệ, bản vẽ hoàn công cũ là điểm xuất phát. Đơn vị thiết kế cần biết chính xác cao độ ống, vị trí đấu nối và công suất thiết bị hiện có.

Cải tạo xong thì hồ sơ phải được cập nhật thành một bộ mới, không để bản cũ và bản mới lẫn lộn. Dự án nào đi theo quy trình xây dựng hệ thống xử lý nước thải công nghiệp bài bản thường đánh số phiên bản cho bản vẽ để khỏi nhầm.

Sai sót thường gặp khi lập hồ sơ

Phần lớn rắc rối khi bàn giao nằm ở giấy tờ chứ không nằm ở kỹ thuật. Các lỗi sau lặp lại ở nhiều công trình, dù lớn hay nhỏ:

• Để cuối dự án mới gom: lúc đó người ký đã chuyển sang công trình khác, ảnh chụp thất lạc.
• Chép lại bản vẽ thiết kế: đổi tên thành bản vẽ hoàn công nhưng không đo vẽ lại thực tế.
• Thiếu ảnh công việc bị che khuất: có tranh chấp thì không còn cách nào chứng minh.
• Giấy tờ thiết bị không khớp: model hoặc số serial trên CO, CQ khác thiết bị đã lắp.
• Không có biên bản thay đổi: công trình khác thiết kế mà không ai xác nhận lý do.
• Hướng dẫn chỉ bằng tiếng nước ngoài: nhân viên vận hành khó đọc, dễ bỏ qua bước bảo trì.

Kiểm tra nhanh trước khi ký bàn giao

Trước khi ký biên bản bàn giao, chủ đầu tư nên cầm bộ hồ sơ đi một vòng công trình và kiểm tra vài điểm đơn giản:

• Đo ngẫu nhiên vài điểm xem vị trí và cao độ ống có khớp với bản vẽ không.
• Tem nhãn thiết bị có trùng với danh mục và giấy tờ đi kèm không.
• Các biên bản đã đủ chữ ký, ngày tháng và có bản gốc chưa.
• Nhân viên vận hành có tự khởi động, dừng máy và chuyển chế độ được không.
• Bộ file mềm đã nhận đủ, mở được và đặt tên rõ ràng chưa.

Năm điểm này không thay được nghiệm thu chính thức. Nhưng chúng giúp phát hiện sớm phần lớn thiếu sót, khi nhà thầu còn ở công trường để bổ sung.

CCEP hỗ trợ gì khi bàn giao?

CCEP gia công và chế tạo thiết bị bằng nhựa PP và composite, kiểm soát chất lượng từ khâu chế tạo đến lắp đặt. Hạng mục nào do CCEP chế tạo và lắp đặt thì tài liệu về vật liệu, kiểm tra tại xưởng và lắp đặt hiện trường có thể chuẩn bị sẵn để đưa vào bộ hồ sơ hoàn công của dự án. Thủ tục pháp lý, hồ sơ môi trường và việc xác nhận với cơ quan quản lý vẫn do chủ đầu tư cùng đơn vị tư vấn lo theo quy định.

Dự án mới đang chọn giải pháp có thể xem các nhóm công nghệ xử lý nước thải phổ biến, hoặc danh mục giải pháp xử lý nước thải của CCEP, để biết hạng mục nào cần chuẩn bị hồ sơ gì ngay từ đầu.

Những điểm chính cần nhớ:

• Hồ sơ hoàn công ghi lại công trình đúng như thực tế, không phải bản sao thiết kế.
• Bộ hồ sơ gồm pháp lý, thiết kế, bản vẽ hoàn công, chất lượng thi công, thiết bị, chạy thử và vận hành.
• Công việc bị che khuất cần biên bản kèm ảnh trước khi đổ bê tông hoặc lấp đất.
• Khi ghi quy chuẩn xả thải, luôn xác nhận phiên bản và mức áp dụng cho đúng cơ sở.
• Gom tài liệu song song với thi công nhanh và đỡ tốn kém hơn nhiều so với lập lại sau.

Liên hệ CCEP: Hotline 091.789.6633 – Email ccep.vn@gmail.com – Văn phòng: Nhà NV 6.1, Khu đô thị Viglacera Hữu Hưng, 272 Hữu Hưng, Nam Từ Liêm, Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp về hồ sơ hoàn công hệ thống xử lý nước thải

Hệ thống nhỏ có cần hồ sơ hoàn công không?

Yêu cầu pháp lý tùy quy mô công trình, loại hình cơ sở và quy định đang áp dụng, nên cần kiểm tra riêng cho từng trường hợp. Kể cả khi không bắt buộc đủ bộ, hệ thống nhỏ vẫn nên có tối thiểu bản vẽ hoàn công, giấy tờ thiết bị, biên bản chạy thử và hướng dẫn vận hành. Đây là những tài liệu dùng nhiều nhất khi bảo trì, sửa chữa hoặc khi cơ quan quản lý đến kiểm tra.

Lập hồ sơ hoàn công mất bao lâu?

Thời gian phụ thuộc quy mô công trình và cách gom tài liệu. Biên bản, ảnh chụp và giấy tờ thiết bị được lưu ngay lúc thi công thì cuối dự án chỉ còn đo vẽ hoàn công, sắp xếp và ký xác nhận. Để cuối dự án mới gom thì thường kéo dài, vì phải tìm lại người ký, tìm chứng từ thất lạc và đo vẽ lại nhiều hạng mục.

Mất hồ sơ hoàn công thì phải làm sao?

Có thể lập lại bằng cách khảo sát, đo vẽ hiện trạng: xác định kích thước bể, tuyến ống, cao độ và thống kê thiết bị đang lắp. Thiết bị còn nhãn thì xin lại tài liệu từ nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp. Phần bị che khuất không kiểm tra lại được thì ghi chú rõ trong bộ hồ sơ hiện trạng, để người dùng sau biết đâu là số đo thật, đâu là thông tin suy ra.

Bản vẽ hoàn công cần những chữ ký nào?

Bản vẽ hoàn công thường có xác nhận của nhà thầu thi công (bên lập bản vẽ), tư vấn giám sát (bên kiểm tra) và chủ đầu tư (bên chấp thuận). Hình thức xác nhận cụ thể, kể cả có cần đóng dấu hay không, tùy hợp đồng và quy định về quản lý chất lượng công trình áp dụng cho dự án. Nên thống nhất mẫu khung tên và người ký ngay từ đầu để khỏi làm lại.

Hồ sơ chạy thử khác quan trắc định kỳ như thế nào?

Hồ sơ chạy thử ghi kết quả lúc hệ thống mới đưa vào hoạt động, chứng minh hệ đạt yêu cầu tại thời điểm bàn giao, và nằm trong bộ hồ sơ hoàn công. Quan trắc định kỳ là lấy mẫu, theo dõi suốt thời gian vận hành về sau, theo tần suất mà cơ sở phải thực hiện. Hai loại tài liệu này bổ sung cho nhau, không thay thế được nhau.

Nguồn tham khảo

• Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) — Primer for Municipal Wastewater Treatment Systems
• Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) — Smart Sewer Technologies
• Xylem (Evoqua) — DAVCO Field-Erected Biological Treatment Plants
• Xylem — Biosphere Mobile Moving Bed Biofilm Reactor (MBBR) System